Cariye satış (veresiye)

Her müşteri hesabı o an ödemez: şirket yemeği, her gün gelen esnaf, ay sonunda ödeyen düzenli müşteri. Cariye satış bu durumda para almadan adisyonu kapatır ve tutarı müşterinin carisine borç olarak yazar. Satış o gün ciroya girer; para ise tahsil edildiği gün kasaya girer. Borç, limit ve ekstre Muhasebe → Carilerde durur.

Açmadan önce

1. Paket: cariye satış Standart ve Kurumsal pakette vardır; cari defteri ön muhasebenin parçasıdır. Pakette yoksa düğme hiç çıkmaz.
2. Şube ayarı: Yönetim → Ayarlar → Cariye satış kartında her şube ayrı açılır. Varsayılan kapalıdır ve yalnızca işletme sahibi değiştirir. Kapatmak açık borçlara dokunmaz; tahsilat ve cari limiti Muhasebe → Cariler’de çalışmaya devam eder.
3. Cari: müşteriyi Yönetim → Muhasebe → Cariler → Cari ekle ile Müşteri türünde açın. Telefon girin: aynı adlı iki kişiyi kasada ayırmak için telefonun son 4 hanesi gösterilir; tam numara, vergi numarası ve e-posta kasiyere gitmez.
4. Cari limiti (cariye satış): boş bırakılırsa limitsizdir. Doluysa kasadan cariye yazılan satış bu borcu aşamaz; limiti yetmeyen cari kasada seçilemez, sunucu da reddeder.
5. Yetki: Yönetim → Roller → Ödemelerde iki ayrı yetki vardır (aşağıda).

Kim ne yapabilir

Cariye yazma, iptaldeki gibi iki yetkiye ayrılır: biri işlemi başlatır, öbürü onaylar.

• Cariye yazma (veresiye) — kasada CARİ HESABA düğmesini görür ve cariye yazmayı talep eder. Hazır Sahip, Müdür ve Kasa rollerinde açıktır. Kapalıysa düğme hiç çizilmez.
• Cariye yazmayı onaylama — onay beklemeden yazar ve başkasının talebini onaylar. Hazır Sahip ve Müdür rollerinde açık, Kasa’da kapalıdır.
• Yalnızca Cariye yazma yetkisi olan kişi yazarken Yetkili onayı ister: yetkili yanındaysa PIN’ini girer, değilse telefonuna bildirim gider. Ayrıntısı Yetkili onayı: yerinde PIN ve uzaktan onay rehberinde.
• Kasiyerlerinizin onaysız yazmasını istiyorsanız Kasa rolünde Cariye yazmayı onaylamayı da açın. Yalnızca bir kişiye vermek için o kişiye bu yetkiyi taşıyan ikinci bir rol verin.
• Cariye yazılanı geri almak İade yetkisiyle, borcu kasada tahsil etmek Ödeme alma / hesap kapatma ile yapılır.

Kasada cariye yazmak

Kasadan yeni cari açmak

1. Cari seçicide aradığınız kişi yoksa Yeni cari ekleye basın; aramaya yazdığınız ad hazır gelir.
2. Ad soyad ya da ünvan zorunludur. Telefon ve cari limiti isteğe bağlıdır; limit boş kalırsa cari limitsizdir.
3. Ekle ve seç cariyi açar ve hemen seçer. Girilen limit bu satışa yetmiyorsa cari eklenmez.

• Düğme yalnızca cari yönetimi yetkisi olan kişide (Sahip, Müdür) görünür. Kasiyer “Yeni cariyi cari yönetimi yetkisi olan kişi ekler” notunu görür.
• Vergi bilgileri sonradan Muhasebe → Carilerde tamamlanır.

Limit ve güvenlik

• “… carisinin limiti yetmiyor — limit …, bakiye …, kullanılabilir …” uyarısı limitin dolduğunu söyler. Limiti Muhasebe → Cariler’de artırın ya da önce tahsilat alın.
• Tedarikçi carisine satış yazılmaz; pasif cari seçilemez.
• İki kasa aynı cariye aynı anda yazsa bile limit aşılmaz: ikinci kasa birincinin yazdığını görür.
• Ağ takılıp düğmeye iki kez basılsa da borç bir kez yazılır.

Yazarkasalı (Hugin) şubede

Şubeye yazarkasa bağlıysa satışın fişini cihaz keser; kasa doğrudan cariye yazamaz. Cari kasada seçilir, ödemeyi cihaz kapatır.

1. ÖDEME ALda CARİYE YAZ (AÇIK HESAP)a basın ve cariyi seçin. Limit ve onay bu anda sorulur.
2. Pencerede AÇIK HESAP · CARİ kutusu seçilen cariyi gösterir. Yanlışsa Kaldır.
3. Yazarkasada ödeme tipi olarak AÇIK HESAPı seçip fişi kesin. Fiş kasaya düşünce borç seçilen cariye yazılır ve adisyon kapanır.

Borcu tahsil etmek

Kasada: Diğer → Cari tahsilat

• Borçtan fazlası kasada alınmaz: tutar kutusu kırmızıya döner ve düğme kapanır. Avans almak için Muhasebe’deki Tahsilat alı kullanın.
• Pencerenin altındaki Bugün kasada: nakit … · kart … satırına dokunun: bugünkü tahsilatlar saat, cari ve alan kişiyle listelenir. Muhasebe’de iptal edilen satır üstü çizilidir, “iptal” yazar ve toplama girmez.
• Tahsilat satış değildir: fiş kesilmez, Muhasebe’de kâra etkisi yoktur. Raporlardaki Ciroya ise tahsil edildiği gün girer (cari satış yazıldığı gün ciroya girmemişti).
• Gün sonu Kasa sayımı nakit tahsilatı kendiliğinden bekler; çekmecedeki “fazla” para açıklanmış olur.
• Yazarkasalı şubede kasada yalnızca Nakit alınır; kartı cihaz çeker. Pencere “Yazarkasadan “Cari hesap tahsilatı” bilgi fişini kesmeyi unutmayın.” der. Bilgi fişini cihazın kendi menüsünden kesin.

Muhasebe’den: Tahsilat al

Yönetim → Muhasebe → Carilerde borçlu carinin satırındaki Tahsilat al penceresinde kasa ya da banka hesabını seçin ve tutarı girin (varsayılan tüm borç). Havale veya EFT ile gelen ödeme burada banka hesabına alınır. Burada borçtan fazlası da alınabilir: fark carinin alacağı (avans) olarak kalır ve sonraki cari satıştan düşülür. Bu iş Gelir kaydı yetkisi ister.

Yanlış yazılanı düzeltmek

• Yanlış cari ya da tutar: ödemeyi İade edin (İade yetkisi). Carinin borcu KDV’siyle düşer, ciro ve KDV düzeltilir. Sonra doğru cariye yeniden yazın.
• İade düğmesi ödeme penceresindeki EKLENEN ÖDEMELER satırındadır; kısmi iade de olur.
• Cari satış satırı Muhasebe → Defter’den ters kayıtla iptal edilemez: adisyon “cariye yazıldı” derken cari borçsuz görünürdü. Düzeltme her zaman kasadan iadeyle yapılır.
• Yanlış alınmış tahsilat: Muhasebe → Defter’de o satırı ters kayıtla iptal edin (Gelir kaydı ya da Gider kaydı yetkisi). Borç geri gelir, para kasa hesabından düşer.

Raporlarda ve ekstrede

• Cari satış ciroya tahsil edildiği gün girer. Cariye yazıldığı gün Genel Bakış, Raporlar, şube karşılaştırması ve kasa başlığındaki ciroya girmez; Cariye yazılan (ciroya tahsilde girer) satırında görünür (bu aralıkta cariye yazılan satış; borcun hâlâ açık olduğunu söylemez — açık borç Muhasebe → Cariler’de). Kasada ya da Muhasebe’de tahsil edildiği gün Cari tahsilatı olarak hem tahsilata hem ciroya eklenir; ciro kartının altında “₺… satış + ₺… cari tahsilatı” kırılımı yazar. Yalnızca müşteri carilerinden alınan para sayılır: tedarikçiden gelen iade ya da mahsup ciroya girmez.
• Ciro = brüt satış − cariye yazılan + cari tahsilatı. Excel dökümlerinde Ciro, Brüt satış, Net satış, Cariye yazılan ve Cari tahsilatı sütunları ayrıdır. Ortalama adisyon, iptal oranı ve ürün analizleri satış bazlı kalır. Muhasebe kâr-zarar ve KDV ise yasa gereği satış gününde kalır.
• Carinin her satışı ekstrede “Cari satış · Masa 5 · #12” gibi görünür; iade “Cari satış iadesi”, kasadaki tahsilat “Kasada cari tahsilat” olarak yazılır. Ekstre satır satır bakiyeye uyar.

Sorun giderme

• CARİ HESABA düğmesi yok: paket Standart ya da Kurumsal mı, şubede Cariye satış açık mı, rolünüzde Cariye yazma (veresiye) var mı? Yetki yeni verildiyse sayfayı yenileyin.
• Rol ekranında yetkiyi göremiyorum: rol penceresi yalnızca sizin taşıdığınız yetkileri listeler. İşletme sahibi hesabıyla girip sayfayı yenileyin.
• Kasiyer her seferinde onay istiyor: Kasa rolünde yalnızca talep yetkisi vardır. Onaysız yazması için Cariye yazmayı onaylamayı açın.
• Onaylayan listesi boş: şubede Cariye yazmayı onaylama yetkisi olan ve PIN’i tanımlı biri yok. İşletme sahibi PIN’siz de onaylar.
• Kasada kart tahsilatı reddediliyor: şube yazarkasalı; kasada yalnızca nakit alınır.
• Diğer menüsünde Cari tahsilat yok: şubede cariye satış kapalı ya da rolünüzde ödeme alma yetkisi yok.